Mitologia – starożytna sztuka

Zwycięski wódz odbywający owację miał prawo do wieńca mirtowego, laurowy zaś przysługiwał jedynie triumfatorowi. Taki sam wieniec nosili również cesarze rzymscy aż do Karakalli, który wprowadził modę korony promienistej, przysługującej dotychczas jedynie posągom bóstw; jest ona prototypem koron nowożytnych. Odrębną rolę spełniał wieniec przy ucztach i prywatnych uroczystościach klas posiadających. Wszyscy ich uczestnicy po jedzeniu, a przed przystąpieniem do picia wina, wkładali na głowę i szyję 2 lub 3 wieńce. Przy zaręczynach wieńczono oboje narzeczonych, przy uroczystościach weselnych jedynie panna młoda miała wianek pod welonem. Wieńce były wykonywane z naturalnych kwiatów i roślin, bądź też z ich imitacji, niekiedy bardzo kosztownych. Najprostszą formę stanowiła gałązka o związanych końcach. Z niej rozwinęła się forma wieńca splecionego z gałązek i kwiatów umocowanych za pomocą łyka lub wełnianych wstążek. Końce wstążek opadały na szyję i ramiona. Sztuczne wieńce sporządzano z jedwabiu, z cienkich płytek kościanych lub rogowych oraz – najczęściej – z metali, począwszy od najskromniejszych, posrebrzanych lub pozłacanych aż do szczerozłotych wysadzanych drogimi kamieniami. Złotymi blaszkami naszywano też purpurowe wstęgi zwisające z luksusowych wieńców kwietnych. Wieńce metalowe miały zastosowanie sepulkralne, przewidziane były na pewne nagrody oraz stanowiły część uroczystego stroju rzymskich kapłanów, urzędników i cesarzy. Przy ucztach wkładano wyłącznie wieńce z żywych kwiatów.

corona łac. (odpow. gr. stefanos, stefdne wieniec) nie była w starożytności oznaką władzy królewskiej, gdyż rolę tę spełniał diadem (zob.). Najszersze  zastosowanie  znajdował  wieniec w kulcie. Nosili go wszyscy, którzy brali udział w obrzędach. Wieńczono także zwierzęta ofiarne i przedmioty sakralne. Posągi bóstw przybierano w wieńce splecione z roślin specjalnie im poświęconych, np. wieńcem dębowym zdobiono posąg Zeusa, mirtowym – Afrodyty itp. Specjalne wieńce, przybrane niekiedy emblematami bóstw, nosili kapłani i urzędnicy dopełniający obrzędów kultowych. Stąd niektórzy urzędnicy greccy nosili nazwę stefanefóro). Wieńczono takie zmarłych przed złożeniem ich do grobu, co było zapewne symbolem ich ubóstwienia. Poza znaczeniem religijnym wieniec spełniał rolę nagrody oraz uroczystego dopełnienia stroju. W Grecji wieńczono zwycięzców w igrzyskach, w zawodach muzycznych, literackich itd. Zgromadzenie ludowe mogło też przyznać wieniec każdemu obywatelowi za zasługi wobec miasta-państwa; także wieńce otrzymali Perykles, Trazybulos, Demostenes. Otrzymał też wieniec architekt Sostratos, twórca słynnej latarni morskiej na Faros. W Rzymie wieńce przyznawano głównie za zasługi na polu bitwy. Najwyższą nagrodą był wieniec z trawy, c. graminea, przyznawany za ocalenie całej armii lub oblężonego miasta. Za ocalenie obywatela rzymskiego przyznawano wieniec dębowy, c. chica. Żołnierz, który wszedł pierwszy na mury obleganego miasta, otrzymywał złoty wieniec, c. muralis. Temu kto pierwszy wkroczył do obozu nieprzyjacielskiego, przyznawano c. castrensis, za wdarcie się na nieprzyjacielski okręt – c. navalls.

cornicines łac. trębacze w wojsku rzymskim, grający na metalowych rogach. Tworzyli osobną centurię, która maszerowała przy godłach wojskowych, znaki na dźwięk rogu ruszały lub zatrzymywały się w marszu. Początkowo byli nieuzbrojeni, za cesarstwa otrzymali miecze i tarcze, głowę okrywali skórą, która opadała na ramiona.

Werresowi. W r. 69 p.n.e. był trybunem ludowym, w r. 66 pretorem, w r. 64 współzawodnikiem Cycerona przy ubieganiu się o konsulat. Popierał stanowisko Cycerona wobec spisku Katyliny. 3. Quintiis C., syn poprzedniego, kwestor w r. 48 p.n.e., w latach następnych delegowany przez Cezara do prowincji Illirii usunął z niej Pompejańczyków, w r. 46 przebywał w prowincjach wschodnich, w r. 44 otrzymał namiestnictwo Afryki, gdzie zginął w walkach ze stronnikami drugiego triumwiratu. Był mówcą i teoretykiem wymowy; niektórzy przypisywali mu autorstwo Khetorica ad Heremtum. Pisał również drobne utwory poetyckie. 4. Lucius C., oskarżyciel Milona w r, 52 p.n.e., po starciu pod Bovillae, w którym zginął KJodiusz. 5. syn poprzedniego, dowodził flotą Oktawiana w wojnie przeciw Sekstusowi Pompejuszowi, w r. 35 p.n.e. został konsulem.

cornu łac. 1. róg, dęty instrument muzyczny. 2. dwa ramiona liry, pierwotnie zrobione z pustych rogów i dlatego dające rezonans. 3. zakończenie masztu okrętowego. 4. skrzydło wojska:

Comelius Gallus z Forum Julii (dziś Frejus) w Galii, żył w latach 69-26 p.n.e. Pochodził z rodu plebejskiego, dzięki poparciu Augusta dostał się do stanu ekwitów. Za zasługi położone w czasie wojny z Antoniuszem August mianował go pierwszym prefektem nowo utworzonej prowincji Egiptu. Później jednak popadł w niełaskę i został skazany na wygnanie, wskutek czego popełnił samobójstwo. Był pierwszym elegikiem .rzymskim, autorem 4 ksiąg elegii, w których opiewał swą ukochaną pod pseudonimem Lycoris. Przyjaźnił się z Wergiliuszem i Azyniuszem Pollionem.

Cornelius Nepos (I w. p.n.e.), rodem z Galii Cyzalpińskiej, historyk rzymski i wydawca, przyjaciel Cycerona i Attyka; Katullus poświęcił mu księgę swych poezji. Napisał trzy księgi Chronica (chronologiczne zestawienie, pierwsze w literaturze rzymskiej, dziejów Grecji i Rzymu), Exem-pla (anegdoty historyczne) oraz De Wiś illustrl-bus (życiorysy sławnych mężów). Zachowała się z tego księga życiorysów sławnych wodzów z obcych narodów oraz życiorysy Katona Starszego i Attyka.

Cornelius Pinus malarz rzymski działający za czasów Wespazjana (69 – 79 r. n.e.). Wraz z innym malarzem, Attiusem Priskusem, malował wnętrze świątyni Honoru i Męstwa (Honoris et Yirtutis) w Rzymie.

Jest bohaterem tragedii Piotra Comeille pt. Cinna (1639).-Cossi: 5. Aulus C. Cossus, konsul w r. 428 p.n.e., walczył z Wojami. W r. 426 został trybunem wojskowym o władzy konsularnej. 6. Aulus C. Cossus, syn poprzedniego, dyktator w r. 385 p.n.e. – Dolabellae galąź patrycjuszowska: 7. Publius C. Dolabella, konsul w r. 283 p.n.e., odniósł wielkie zwycięstwo nad Bojami i Senonami w bitwie nad Jeziorem Wa-dymońskim. 8. Cnaeus C. Dolabella, konsul w r. 81 p.n.e., odniósł zwycięstwo nad Trakami, był gorącym zwolennikiem Sulli. Jako namiestnik Macedonii został oskarżony przez Cezara o zdzierstwa, ale uniewinniony. 9. Cnaeus C. Dolabella, pretor z r. 81 p.n.e., namiestnik Cylicji, z powodu zdzierstw popełnianych przez siebie i podwładnych został pociągnięty do odpowiedzialności i skazany na wygnanie. 10. Publius C. Dolabella, mąż córki Cycerona, Tulii, stronnik Cezara, uczestnik bitwy pod Farsalos i walk w Hiszpanii, konsul w r. 44 p.n.e. Po śmierci Cezara po pewnym wahaniu przeszedł na stronę Antoniusza i otrzymał od niego prowincję Syrię. Gdy Kassjusz, otrzymawszy tę samą Syrię jako prowincję od senatu, wyruszył przeciw niemu i pokonał go w Laodikei, Dolabella . popehiii samobójstwo (r. 43 p.n.e.).-Linia Helwiu-szów zob. Heli/ii,-Lentuli: 11. Lucius C. Lentulus Caudinus, konsul w r. 275, zwycięzca w walkach z Lukanami. 12. Publius C. Lentulus Caudinus, konsul w r. 236 p.n.e., zwycięzca Ligurów. 13. Lucius C. Lentulus, namiestnik w r. 206 p.n.e. w Iberii, wraz z Lucjuszem Maniiuszem Acidinusem kończy podbój Hiszpanii rozpoczęty przez Scypiona. 14. Publius C. Lentulus jako przywódca stronnictwa senackiego uczestniczył w zamordowaniu Gajusza Grak-cbusa w r. 121 p.n.e. 15. Cnaeus C. Lentulus Clodianus, cenzor w r. 70, pragnąc się przypodobać Pompejuszowi i Krassusowi, wykreślił z listy 64 senatorów, wśród nich wielu sullańczyków. 16. Publius C. Lentulus Spinter, przyjaciel Cycerona, jako konsul w r. 57 p.n.e., przyczynił się do odwołania go z wygnania. 17. Publius C. Lentulus Swa, uczestnik spisku Katyliny, stracony 5 grudnia 63 r. p.n.e. – Maluginenses: 18. Lucius C. Maluginensis Uritinus, konsul w r. 459 p.n.e. 19. • Marcus C. Maluginensis, decemwir w r. 450 p.n.e. – Merulae: 20. Lucius C. Merula, konsul w r. 193 p.n.e., zwycięzca Bojów. 21. Lucius C. Merula, flamen Jowisza, wybrany na konsula w r. 87 p.n.e., po wypędzeniu Cynny. – Rufini: 22. Pu-blius C. Rufinus, konsul w r. 290 p.n.e., zniszczył ziemię Samnitów, przygotowując ostateczny ich podbój w kilku następnych latach. – Scipiones zob. Scipio. – S u Ha e zob. Sulla. – Inni;